Đình Giá & Cộng SựVăn phòng Luật sư

Phân tích · · Tin pháp luật · 3 phút đọc

Bảy nhóm rủi ro thường gặp trong thẩm định pháp lý M&A tại Việt Nam

Từ kinh nghiệm tư vấn nhiều thương vụ, chúng tôi tổng hợp bảy nhóm vấn đề thường xuất hiện khi thẩm định mục tiêu mua lại và cách chuyển hóa kết quả thẩm định vào hợp đồng.

Điểm chính

  1. Kiểm tra tư cách pháp lý, giấy phép, tài sản, hợp đồng, lao động, thuế và sở hữu trí tuệ.
  2. Xử lý phát hiện bằng điều chỉnh giá, điều kiện tiên quyết hoặc phân bổ rủi ro.
  3. Xác định sớm yêu cầu thông báo tập trung kinh tế.

Thẩm định pháp lý là bước quan trọng nhất của một thương vụ mua bán, sáp nhập, giúp bên mua hiểu rõ những gì mình đang mua và định giá rủi ro một cách có cơ sở. Qua kinh nghiệm tư vấn nhiều thương vụ, chúng tôi nhận thấy có bảy nhóm vấn đề thường xuyên xuất hiện tại các mục tiêu mua lại ở Việt Nam.

1. Tư cách pháp lý và cơ cấu sở hữu

Kiểm tra giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, điều lệ, lịch sử tăng giảm vốn và việc góp vốn đã hoàn tất hay chưa theo Luật Doanh nghiệp 2020. Các sai sót về thời hạn góp vốn hoặc thủ tục chuyển nhượng phần vốn có thể ảnh hưởng đến tính hợp lệ của quyền sở hữu.

2. Giấy phép và điều kiện đầu tư

Với bên mua nước ngoài, cần xác định ngành nghề có điều kiện tiếp cận thị trường theo Luật Đầu tư 2020, tỷ lệ sở hữu tối đa và thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần. Mục tiêu có thể đang hoạt động ngoài phạm vi giấy phép.

3. Tài sản và đất đai

Xem xét quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà xưởng, tài sản thế chấp và các hạn chế chuyển nhượng. Đối với mục tiêu sản xuất, tình trạng hợp đồng thuê đất trong khu công nghiệp là nội dung cần kiểm tra kỹ.

4. Hợp đồng trọng yếu

Tập trung vào các hợp đồng với khách hàng và nhà cung cấp lớn, đặc biệt các điều khoản thay đổi quyền kiểm soát, độc quyền, không cạnh tranh và chấm dứt. Một hợp đồng then chốt có thể bị chấm dứt ngay khi thương vụ hoàn tất.

5. Lao động

Rà soát hợp đồng lao động, nội quy, thỏa ước lao động tập thể, bảo hiểm xã hội và các tranh chấp đang diễn ra theo Bộ luật Lao động 2019. Cần chú ý cam kết đối với nhân sự chủ chốt.

6. Thuế, tuân thủ và tranh chấp

  • Các nghĩa vụ thuế, hóa đơn và kết quả thanh tra, kiểm tra gần đây.
  • Tuân thủ quy định về môi trường, an toàn lao động và phòng cháy chữa cháy.
  • Vụ kiện, tranh chấp và khiếu nại đang diễn ra hoặc có nguy cơ phát sinh.

7. Sở hữu trí tuệ và dữ liệu

Xác nhận quyền sở hữu nhãn hiệu, sáng chế, phần mềm và tình trạng tuân thủ quy định về dữ liệu cá nhân, bao gồm Nghị định 13/2023/NĐ-CP. Với doanh nghiệp công nghệ, đây thường là phần giá trị lớn nhất.

Từ phát hiện đến điều khoản

Kết quả thẩm định chỉ có giá trị khi được chuyển hóa vào hợp đồng. Các vấn đề được xác định nên được xử lý bằng một trong ba cách: điều chỉnh giá, quy định điều kiện tiên quyết trước khi hoàn tất, hoặc phân bổ rủi ro bằng cam đoan, bảo đảm và cơ chế bồi thường.

Lời khuyên thực tế

  • Lập danh mục yêu cầu thông tin sớm và phân loại theo mức độ trọng yếu.
  • Duy trì trao đổi thường xuyên giữa nhóm pháp lý, tài chính và thuế.
  • Đừng chờ đến báo cáo cuối cùng mới thông báo các rủi ro lớn cho ban lãnh đạo.
Lưu ý: giao dịch có thể phải thông báo tập trung kinh tế theo Luật Cạnh tranh 2018 khi đạt ngưỡng quy định; cần xác định sớm để không ảnh hưởng đến tiến độ.

Đầu tư và mua bán, sáp nhậpDoanh nghiệp và tuân thủ